Suriname, Nederland en Desi Bouterse

In het nieuws hoor je vaak over Suriname en de president van dat land, Desi Bouterse. Hoe komt dat? Waarom is er zoveel aandacht voor Suriname, een land dat zo ver van Nederland vandaag ligt? Wij proberen het je uit te leggen.

Suriname is een voormalige Nederlandse kolonie. In Nederland wonen veel mensen die in Suriname zijn geboren, voordat het land onafhankelijk werd.

Desi Bouterse is de president sinds 2010. En hij was 8 jaar lang de leider van het militaire bewind in Suriname na een staatsgreep in 1980. Maar… Bouterse is ook een tot 11 jaar cel veroordeelde drugscrimineel tegen wie een internationaal arrestatiebevel is uitgevaardigd. En in zijn eigen land heeft de Openbaar Aanklager pas geleden 20 jaar tegen hem geëist wegens de moord op 15 tegenstanders van zijn bewind op 8 december 1982, de Decembermoorden.

Om al deze redenen is er altijd veel aandacht in de Nederlandse media voor de gebeurtenissen en ontwikkelingen in Suriname.

Wat voor soort land is Suriname eigenlijk?

Suriname is een republiek aan de noordoostkust van Zuid-Amerika. Het land grenst in het oosten aan Frans-Guyana, in het westen aan Guyana (voormalig Brits-Guyana), in het zuiden aan Brazilië en in het noorden aan de Atlantische Oceaan.

Het land heeft een tropisch regenwoudklimaat. Het overgrote deel, zo'n 90 procent, is met oerwoud bedekt. Dit oerwoud maakt deel uit van het grootste tropische regenwoud op aarde, het Amazoneregenwoud. De temperatuur schommelt tussen de 24 en 36 graden.

De meeste mensen wonen in en rond de hoofdstad Paramaribo.

Honderden jaren een Nederlandse kolonie

Na de ontdekking van Suriname door Alonso de Ojeda het eind van de 15e eeuw werd het land eerst gekoloniseerd door de Engelsen. Pas in de Gouden Eeuw (de zeventiende eeuw, van 1600-1700) kregen de Nederlandse handelaren belangstelling voor Suriname. Je kon er katoen, tabak en rietsuiker halen, dat waren producten die veel werden gebruikt.

Nederland kreeg Suriname van Engeland, in ruil voor Nieuw-Nederland (de Nederlandse kolonie in Noord-Amerika, waar nu New York ligt). De Nederlanders verbouwden meerdere gewassen in het tropische Suriname. Als arbeidskrachten haalden ze slaven uit Afrika. Slavernij werd op 1 juli 1863 afgeschaft.

Monument ter herdenking aan de afschaffing van slavernij

We maken een sprong in de tijd: In 1954 werd Suriname in plaats van een kolonie één van drie landen in het Koninkrijk der Nederlanden, samen met de Nederlandse Antillen en Nederland zelf. De Surinaamse regering begon in 1973 de onderhandelingen met Nederland over onafhankelijkheid. Op 25 november 1975 was het zover.

Alle Surinamers waren Nederlands staatsburger geworden in 1954. Toen het land onafhankelijk werd, verhuisden veel Surinamers naar Nederland. Naar schatting leven nu 350.000 van hen in Nederland.

De Decembermoorden

Op 25 november 1975 verklaart Suriname zichzelf dus onafhankelijk. Henck Arron is de eerste premier van het onafhankelijke Suriname. Onder onder zijn leiding verslechtert de economie en stijgt de werkloosheid in een hoog tempo.

Zestien onderofficieren van het Surinaams Nationaal Leger, waaronder sergeant Desiré Delano (Desi) Bouterse, plegen een coup waarbij Arron en zijn regering worden afgezet en gevangengenomen. De onderdrukking van de bevolking neemt toe onder deze militaire machthebbers. Een tweede couppoging wordt neergeslagen.

In oktober 1982 brengt Maurice Bishop, de president van de eilandengroep Grenada, een bezoek aan de machthebbers in Suriname. De Moederbond (een vakbond) organiseert tegelijkertijd een demonstratie tegen de militaire machthebbers, die meer bezoekers trekt dan de bijeenkomst met Bishop.

Als reactie hierop pakt de regering – onder leiding van Bouterse – zestien onwetende tegenstanders van de regering op. Zij worden op Fort Zeelandia vastgehouden. Vijftien van deze gevangen worden gemarteld en geëxecuteerd in de nacht van 8 op 9 december 1982. Bouterse stelt vervolgens dat hij een machtsovername vroegtijdig heeft weten te stoppen.

De rechtsgang

Desi Bouterse

Bouterse ontkent iedere betrokkenheid bij de moorden. De kans dat hij ooit achter de tralies verdwijnt voor de gruwelijke daden op 8 en 9 december 1982 lijkt klein. Als president van Suriname sinds 2010 gebruikt hij zijn macht om het proces te omzeilen en te vertragen.

En op 28 juni 2017 eist de openbaar aanklager twintig jaar gevangenisstraf tegen de Surinaamse president Bouterse wegens de moord op vijftien tegenstanders van zijn militaire bewind op 8 december 1982. Het is nog niet duidelijk wanneer de rechter vonnis gaat wijzen.