Werk is belangrijk voor de integratie. Veel werkgevers geven aan dat zij graag nieuwkomers zouden aannemen en veel nieuwkomers geven aan dat zij graag willen werken. Toch blijft de werkloosheid onder nieuwkomers hoger dan onder de autochtone bevolking. Waarom? En hoe kan dit veranderen? Over deze vragen en meer gaat de bijeenkomst Statushouders aan het werk, georganiseerd door het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Net in Nederland sprak met Halleh Ghorashi en Sjiera de Vries, die allebei een lezing zullen geven die dag.

Geen gebrek aan goede intenties

Halleh Ghorashi kwam zelf in 1988 als vluchteling vanuit Iran naar Nederland. Ze studeerde hier antropologie en filosofie. Momenteel werkt zij als hoogleraar Diversiteit en Integratie aan de afdeling sociologie van de Vrije Universiteit. Uit haar onderzoeken blijkt dat er in Nederland genoeg mensen zijn die willen dat nieuwkomers kunnen integreren. Ze zegt hierover: “Als het niet lukt, heeft het niet te maken met een gebrek aan goede intenties. Maar het heeft wel te maken met een gebrek aan de vertaling van goede bedoelingen naar goede acties. Eigenlijk zou je zelfs kunnen zeggen dat de goede bedoelingen soms de volwaardige integratie juist in de weg staan.” De helpende houding die veel Nederlanders aannemen, zorgt namelijk voor een hiërarchie tussen de gever en de nemer. Hierdoor wordt juist een ongelijkwaardigheid in stand gehouden.

Als een vluchteling naar Nederland komt, is in de eerste jaren vooral het negatieve verhaal van geweld en trauma dominant. Halleh benadrukt dat het heel belangrijk is dat nieuwkomers de kans krijgen om ook hun positieve verhaal te ontwikkelen. “Dus dat je je talenten en kwaliteiten kan inzetten om een volwaardige deelnemer te zijn van de nieuwe samenleving. De taal leren, bijvoorbeeld, en opleidingen volgen, maar het is ook heel belangrijk dat je onafhankelijk bent van de staat en dat je echt gewaardeerd wordt voor je kwaliteiten.” Daarom is werk zo belangrijk voor de integratie. Als advies aan nieuwkomers zegt Halleh: “Vergeet vooral niet wat je kwaliteiten en je dromen zijn. Probeer ook om de mensen om jou heen die je willen helpen, te vertellen wat die dromen zijn, zodat zij ook met jou meedenken om dat pad samen te ontwikkelen.”

"Eigenlijk zou je zelfs kunnen zeggen dat de goede bedoelingen soms de volwaardige integratie juist in de weg staan.”

Halleh Ghorashi

Het belang van begeleiding

Één van de andere sprekers op de bijeenkomst is Sjiera de Vries, lector Sociale Innovatie aan de Hogeschool Windesheim. Gedurende haar hele loopbaan is zij bezig geweest met diversiteit in organisaties. Ze zal vertellen over een onderzoek dat zij gedaan heeft naar werkende statushouders, met name afkomstig uit Syrië. Volgens haar onderschatten werkgevers en werknemers hoeveel ondersteuning er nodig is voor nieuwkomers die aan het werk gaan in Nederland. “Er zijn een aantal sectoren waar ze enorm zitten te springen om extra medewerkers. Maar juist omdat ze daar zo zitten te springen, hebben ze niet de ruimte om mensen te begeleiden. Je moet wel mensen hebben die tijd kunnen vrijmaken voor goede begeleiding. Anders is er een groot risico op teleurstelling voor beide partijen. Gelukkig blijkt ook dat men, ondanks de extra inspanning die het inburgeren kost, uiteindelijk meestal heel tevreden is over de samenwerking.”

Als een statushouder begint met werken bij een nieuw bedrijf, zijn de mensen meestal heel positief. “De statushouders denken dat ze nu gewoon aan het werk kunnen en de werkgevers denken dat ze iemand hebben die gewoon mee kan doen. Als we op een later moment terugkomen, blijken mensen vaak toch teleurgesteld, omdat het inburgeren op het werk veel langer duurt en veel meer energie kost dan ze gedacht hadden.” Werken in Nederland is vaak heel anders dan nieuwkomers gewend zijn. Wat doe je als een collega jarig is? Hoeveel eigen initiatief wordt er van je verwacht? Sjiera zegt hierover: “Het zijn vaak subtiele dingen, die toch veel invloed hebben.” Als tip wil zij daarom graag meegeven: “Het is heel belangrijk om te weten dat zo’n integratieproces echt tijd kost. Dat ligt niet aan jou, maar wel aan de situatie.”

Gratis kaarten voor Net in Nederland-lezers!

Vind je dit een interessant onderwerp? En ben je benieuwd naar de tips die Sjiera en Halleh hebben voor nieuwkomers en werkgevers? Kom dan op zeven november naar de bijeenkomst Statushouders aan het werk. Dan zullen Halleh, Sjiera en andere sprekers hun kennis delen. Psychologen, statushouders, gemeentes, werkgevers en andere geïnteresseerden zijn van harte uitgenodigd om tijdens deze expertmeeting mee te praten. Na de lezingen gaat men samen in gesprek. Kaartjes kosten €40, maar speciaal voor Net in Nederland zijn er tien gratis kaarten beschikbaar voor statushouders. Mail hiervoor naar marijke.toorman@psynip.nl. Voor meer informatie over de bijeenkomst, zie https://www.psynip.nl/actueel/agenda/statushouders-aan-het-werk/.