De chemische aanval in Idlib, waarom de stilte?

, Basel Aal Bannoud

Idlib en het noorden van Hamah zijn de laatste gebieden in Syrië die nog in handen zijn van de oppositie. Het regime zette vier weken geleden de aanval in op de rebellen in Idlib en het aangrenzende Hamah, en heeft daar inmiddels enkele dorpen veroverd. Waaronder de strategisch gelegen plaats Kfar Nabuda. Daar wordt nog steeds zwaar gevochten.

In de prullenmand

Met het offensief ligt het staakt-het-vuren dat in september tot stand kwam na bemiddeling van Syrische bondgenoten Rusland en Turkije in de prullenmand. De Syrische president Assad heeft gezegd dat hij het hele land, tot de laatste vierkante meters aan toe, wil heroveren op de strijdgroepen van de oppositie.

Er zijn sinds het begin van het offensief vaker vatbommen gedumpt op het gebied en de Russische luchtmacht neemt geregeld deel aan de aanvallen op de rebellen.

Turkije probeerde Rusland en Iran, twee bondgenoten van Syrië, vrijdag nog over te halen tot een wapenstilstand voor Idlib. Moskou en Teheran maakten echter duidelijk dat ze daar niets voor voelen. De Russische president Vladimir Poetin zei dat Damascus het recht heeft haar "volledige nationale territorium te controleren.”

Chemische aanval

De Verenigde Staten vermoeden dat het Syrische bewind afgelopen week een chemische aanval heeft uitgevoerd in de provincie Idlib. Dat zou niet de enige zijn van de afgelopen tijd. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt Damascus dat de VS en hun bondgenoten "snel en adequaat" zullen reageren als het definitieve bewijs wordt gevonden.

Een woordvoerder van het State Department zegt dat de vermoedelijke chemische aanval onderdeel uitmaakte van een "gewelddadige campagne van president Assads troepen". En deze aanval gaat in tegen een staakt-het-vuren dat is bedoeld om miljoenen burgers te beschermen.

Over de bovengenoemde aanval zeggen lokale persbureaus dat het leger van Assad op zondag 19 mei chloorgasbommen gebruikte. Deze werden gebruikt in de randen van de anti-regime troepen op de heuvel Kabina op de Akrad-berg op het noordelijke platteland van Latakia. Dit gebeurde nadat ze weinig tot geen vooruitgang hadden geboekt aan de voorkant.

"Ze faalden hen een keer te vaak"

Hasan Kaddour

Hasan Kaddour

Hasan Kaddour is een Syrische journalist uit Idlib. Hij woont in Olst. Volgens Hasan zegt bijna iedereen in het gebied dat de aanval wel degelijk heeft plaatsgevonden. Via Hasans contacten in Idlib vroeg NetinNederland een paar inwoners naar hun mening wat betreft de Amerikanse waarschuwing voor het regime van Assad.


Mohammed D., uit Jabal Alzawiah, provincie Idlib, zegt: “Ik weet natuurlijk dat de VS alleen maar in hun eigen belangen geïnteresseerd zijn, maar ik ben wat optimistisch. Misschien kunnen de belangen van de VS voor één keer worden afgestemd op de belangen van de mensen hier. Mensen willen gewoon een oplossing. Het maakt niet uit van wie.”

Abdullah K., uit Sarakeb, provincie Idlib, is minder optimistisch: “De Amerikaanse waarschuwing, net zoals alle westerse verklaringen, zijn gewoon loze woorden. De VS hebben al hun ‘Rode lijnen’ genegeerd.”

Veel mensen daar zijn volgens Hasan sceptisch over de wat de VS of zelfs Turkije zeggen. “Ze faalden hen een keer te vaak,” zegt hij.

Stilte in de Nederlandse politiek

De VS waarschuwen Damascus. Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk hebben opgeroepen om een einde te maken aan de bloedige strijd. Maar in de Nederlandse politiek is er alleen maar stilte. NetinNL vroeg diverse Nederlandse partijen naar de reden achter deze stilte. “Dit moet tot op de bodem worden uitgezocht. Aanstaande dinsdag (morgen) is er in de Tweede Kamer een debat over Syrië. GroenLinks zal de aanval hier ter sprake brengen,” zegt een persvoorlichter van GroenLinks.

Evert-Jan Grit, antropoloog en programmaleider Syrië bij PAX, snapt de stilte in de Nederlandse politiek wel: “Het is misschien begrijpelijk dat politici stil zijn over wat er gebeurt in Syrië. Het is inmiddels een heel erg complex conflict geworden waarbij tientallen partijen van buiten en van binnen met elkaar strijden. Het is complex en het zijn op dit moment grote machten die bepalen wat er gebeurt en daardoor hebben wij er misschien heel weinig invloed op. Aan de andere kant is het wel een keuze, om niets te doen en om te zwijgen. En is het eigenlijk ook een soort onmacht waar men zich achter verschuilt,” legt hij uit.

Geen excuus om weg te kijken

Evert-Jan Grit

Evert-Jan Grit

Toch vindt Grit dat er geen excuus is voor die stilte: “Wat we in ieder geval weten, is dat de stilte over wat er in Idlib gebeurt de daders helpt om ongestraft door te blijven gaan. Zo lang niemand zijn stem verheft, zo lang niemand vertelt wat er gebeurt, weten zij dat ze zo ongestraft door kunnen gaan. Dus het minste wat politici zouden moeten doen, is deze stilte doorbreken. En wat ze zouden moeten doen, is de verantwoordelijkheid oppakken. Als wij mensenrechten zo belangrijk vinden, als wij internationale rechtsordes zo belangrijk vinden, dan moeten we zoeken naar manieren om dit te stoppen.”

"Ik ben er van overtuigd dat de meeste mensen, politici, Kamerleden, dondersgoed weten dat Syrië niet veilig is."

Evert-Jan Grit, antropoloog en programmaleider Syrië bij PAX

De ‘Syrië is veilig’ discussie

Dinsdag gaat het over Syrië in de Tweede Kamer. Er wordt besproken of het land veilig genoeg is om Syrische statushouders in Nederland daar terug te sturen. Dat is een “bullshitdiscussie” volgens Grit: “Ik ben er van overtuigd dat de meeste mensen, politici, Kamerleden, dondersgoed weten dat Syrië niet veilig is. Stel dat er mensen zijn die dat wel beweren, stel dat er een meerderheid is die dat denkt: dan hebben we een heel groot probleem. Maar ik ga er van uit dat men verstandig is, dat men zich informeert. En als je maar een beetje informeert dan weet je goed dat de oorlog in Syrië niet voorbij is. Dat het schenden van mensenrechten niet voorbij is, en dat er absoluut geen sprake van kan zijn dat Syrië veilig is voor vluchtelingen om terug te keren. We hebben te maken met een regime dat op diverse gelegenheden heel duidelijk heeft gesteld dat ze liever zien dat de mensen die niet loyaal zijn, wegblijven en niet terugkeren naar Syrië.”

GroenLinks is ook van mening dat het land helemaal niet veilig is: “Syrië is absoluut niet veilig, zeker niet voor mensen die zijn gevlucht en/of zich tegen Assad hebben gekeerd. Hen wacht zeer waarschijnlijk straf of erger als zij terugkeren naar Syrië. Bovendien zijn veel voorzieningen zoals huizen, scholen en ziekenhuizen platgebombardeerd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken ontraadt mensen ten zeerste om naar Syrië te reizen vanwege de onveiligheid.” GroenLinks verwijst tenslotte naar de informatie van Buitenlandse Zaken zelf: "Het hele land is onveilig. Er is veel geweld in het hele land. Er vinden dagelijks explosies en gevechten plaats. Ook zijn er luchtaanvallen en bombardementen. Ook op plekken waar veel burgers zijn."