De Eerste Kamer

, Bibi Berenschot

Op 27 mei dit jaar zijn er Eerste Kamerverkiezingen. Daar mag jij waarschijnlijk niet voor stemmen. Sterker nog, bijna niemand mag tijdens die verkiezingen stemmen. Dat doen namelijk alleen de leden van de Provinciale Staten. Maar dat betekent niet dat de verkiezingen niet interessant zijn. De Eerste Kamer heeft namelijk een grote invloed op de wetten die door de Tweede Kamer komen.

Wat doet de Eerste Kamer?

De Eerste Kamer is onderdeel van het bestuur van Nederland. Er zitten 75 mensen in de Eerste Kamer, zij worden ook wel senatoren genoemd. Zij vergaderen één keer per werk, elke dinsdag, in Den Haag. Veel senatoren hebben daarom nog een andere baan. De gemiddelde leeftijd van de Eerste Kamer is hoger dan in de Tweede Kamer. De senatoren hebben ook vaak meer ervaring in de politiek of daarbuiten dan de Tweede Kamerleden.

De Eerste Kamer controleert de wetsvoorstellen van de Tweede Kamer. Zij mogen er nog een keer over praten. Daarna stemmen de senatoren over het voorstel en wordt het aangenomen of verworpen. De Eerste Kamer mag de wetsvoorstellen niet veranderen. Als ze een voorstel verwerpen moet de Tweede Kamer het aanpassen. Mei Li Vos is lijsttrekker voor de Partij van de Arbeid voor de Eerste Kamer: “Dat maakt het Nederlandse democratische stelsel zo mooi. Het gaat langzaam, maar er wordt rekening gehouden met alle minderheden.”

Er zijn partijen die willen dat de Eerste Kamer wordt afgeschaft. Zij vinden dat die weinig toevoegt, en dat de dingen die de Eerste Kamer doet ook door een andere instantie gedaan kunnen worden. Ook vinden ze de manier waarop de Eerste Kamerverkiezingen gaan ouderwets.

Wat doet de Eerste Kamer specifiek voor nieuwkomers?

De Eerste Kamer krijgt weinig met wetten en beleid over nieuwkomers te maken. De laatste jaren maken vooral gemeenten beleid over nieuwkomers. “Ik kan me eerlijk gezegd de laatste keer dat we gestemd hebben over iets dat over nieuwkomers ging niet meer herinneren”, zegt Henk ten Hoeve, senator voor de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF).

Maar alle wetten die de Tweede Kamer maakt over nieuwkomers komen ook voorbij in de Eerste Kamer. Een voorbeeld zijn de wijzigingen in de wet over inburgeren. Mei Li Vos vertelt erover: “Daar is gewoon heel weinig gekeken naar de uitvoering, werkt het eigenlijk wel. En nu hebben we daar last van. Dat hadden we kunnen weten, de Eerste Kamer was de plek geweest waar dat vastgesteld had moeten worden.”

Waarom zijn de Eerste Kamer verkiezingen dit jaar extra belangrijk?

Wetsvoorstellen van het kabinet worden vaak aangenomen door de Eerste Kamer. Bij het vormen van het kabinet houden de partijen namelijk rekening met het aantal zetels dat ze daar hebben. Zo hebben ze zowel een meerderheid in de Eerste als Tweede Kamer.

Op dit moment hebben de partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie in beide Kamers een meerderheid. Maar het is heel waarschijnlijk dat na de komende Eerste Kamerverkiezingen dat niet meer zo is. Het lijkt erop dat VVD, CDA en D66 zetels gaan verliezen. Dan wordt het moeilijker voor het kabinet om wetten door de Eerste Kamer te krijgen.

Hoe kiezen de leden van de Provinciale Staten de Eerste Kamer?

Of het kabinet Rutte III de meerderheid in de Eerste Kamer houdt, hangt af van de uitkomst van de Provinciale Statenverkiezingen. De Statenleden worden wel door Nederlandse burgers gekozen. Als dat gebeurd is gaan de Statenleden stemmen. Zij stemmen altijd op de partij waar zij zelf ook lid van zijn. Daardoor is de Eerste Kamer een afspiegeling van de Provinciale Staten. Een formule zorgt ervoor dat de burgers uit alle provincies gelijk vertegenwoordigd zijn.

Lokale partijen kunnen niet op hun eigen partij stemmen voor de Eerste Kamer. Zij zijn ook te klein om daar een zetel te krijgen. Voor hen is een speciale partij opgericht, de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF). Henk ten Hoeve is op dit moment de enige die voor deze partij in de Eerste Kamer zit. Hij vertegenwoordigt de verschillende lokale partijen die zich bij OSF hebben aangesloten. Op dit moment zijn dat alle lokale partijen die in de Provinciale Staten zitten.

“De politiek is gespleten over migratiekwesties, dus let op jouw eigen positie. Zorg dat je eigen stem vertegenwoordigd is, maar ook de stem van mensen die nog naar Nederland komen die dus nog niet kunnen stemmen.”

Mei Li Vos, lijsttrekker voor de Partij van de Arbeid voor de Eerste Kamer

Waarom is het belangrijk voor nieuwkomers om te stemmen?

Waarom zijn de Eerste Kamerverkiezingen belangrijk voor nieuwkomers?

Henk ten Hoeve: “De politiek is gespleten over migratiekwesties, dus let op jouw eigen positie. Zorg dat je eigen stem vertegenwoordigd is, maar ook de stem van mensen die nog naar Nederland komen die dus nog niet kunnen stemmen.”

Mei Li Vos: “Met je stem in de Provinciale Statenverkiezingen krijg je twee democratische rechten voor de prijs van één. Je hebt invloed op je directe leefomgeving én op de koers van het land. Dat is één van de redenen waarom Nederland zo’n aantrekkelijk land is om te wonen. Het is gewoon een heel goed democratisch stelsel, met allerlei verschillende instanties die elkaar in evenwicht houden.”