Eenzaamheid. Het leven in Nederland door de ogen van nieuwkomers

, Somer Al Abdallah

“Ik voel me een vreemde in mijn klas. Ik zit altijd alleen in de lessen, in de pauze en in de tussenuurtjes”, vertelt een Syrische studente toegepaste wiskunde van de Fontys Hogeschool Tilburg in de Volkskrant. Voor een Eritrese student is het iets beter. Tijdens zijn studie farmacie aan de Rijksuniversiteit Groningen heeft hij vriendschap gesloten met andere gevluchte studenten. En met Nederlandse studenten? “Ik kan met hen gewoon praten, lachen of iets drinken, maar buiten de universiteit heb ik weinig contact met hen.”

De Syrische studente vindt het lastig om Nederlands te praten, omdat ze bang is dat ze verkeerde woorden gebruikt. Vooral toen een klasgenoot een keer tegen haar zei dat ze een ‘raar’ accent had.

Maar dit gaat niet alleen over het vreemde Nederlandse accent, dat nieuwkomers in hun eerste jaren in Nederland hebben. Maar ook over het patroon van relaties tussen de Nederlanders, anders dan bij de nieuwkomers. Of over vooroordelen van Nederlanders over nieuwkomers. Een andere Syriër studeert samen met een groep buitenlandse en Nederlandse studenten, zei in hetzelfde artikel in de Volkskrant dat zijn Nederlandse collega’s hem beschouwen als uitwisselingsstudent. “En niet als iemand die permanent hier woont. Ze zijn soms verast dat ik Nederlands spreek.” Hij zei dat hij af en toe een poosje intensief contact heeft met een studiegenoot, omdat ze samen aan een opdracht werken. “Dan studeren we veel samen en praten we constant. Maar als de presentatie erop zit, is het contact ook voorbij. Dan loopt zo’n studiegenoot mij gewoon voorbij, zonder hallo te zeggen.”

Een gevoel van eenzaamheid en isolement zorgt ervoor dat sommigen er over denken om Nederland te verlaten, in een ander land te gaan wonen of naar huis terug te keren. “Het leven in Nederland heeft geen ziel”, zegt de Syrische statushouder ‘Ahmad’ in dezelfde krant. “Ik denk met liefde terug aan Damascus. Aan het leven daar, de straten en de mensen met wie ik om 3 uur ’s nachts thee dronk voor hun huis.” Hoewel hij hier blijft studeren en goed Nederlands spreekt, kan hij niet wachten tot hij een keer naar Damascus kan terugkeren.

De meeste nieuwkomers voelen zich dankbaar en  gelukkig dat ze hier worden opgevangen, maar ze zijn niet heel gelukkig met hun leven in Nederland. Dit werd bevestigd door het programma “EenVandaag” in een onderzoek naar de vluchtelingensituatie in Nederland in 2017. Ruim 1.000 vluchtelingen, de meesten Syriërs, namen deel aan het onderzoek en het bleek dat ze enthousiast zijn om de taal te leren en de stad of het dorp waar ze wonen te ontdekken. Maar de meerderheid heeft nog geen Nederlandse vrienden. De helft van de respondenten voelt zich geïsoleerd en eenzaam en zegt dat vriendschap met de Nederlanders moeilijk is, vanwege de taal, en omdat de Nederlanders afstand willen houden tussen hen en de vluchtelingen waarmee ze omgaan.

Nederland is een van de gelukkigste landen ter wereld, maar ook een groot deel van de Nederlanders leeft geïsoleerd. Sociale netwerksites zijn hun redding. Veel Nederlanders leren elkaar kennen via speciale dating-apps. Het internet is een engel van liefde geworden, of een weg die afstanden verkleint naar vriendschappen. Naast het online winkelen voor je kleding en schoenen, kun je ook kiezen wie je vrienden of zelfs je levenspartner zullen worden. Het is het kenmerk geworden van de tijd waarin we leven, en misschien de enige manier waarop nieuwkomers kunnen profiteren. Tot dusverre is de aandacht voor het sociale leven in Nederland niet expliciet in aanmerking genomen van de overheid. Hoewel Nederland bovenaan de lijst van tevreden landen staat, is het meten van het sociale leven niet opgenomen in deze tevredenheidsindex.

In hun dagelijks leven richten de Nederlanders zich op werk, terwijl ze genieten van het leven door middel van eenvoudige dingen waarvoor ze niet altijd hoeven te socialiseren. Voor nieuwkomers is het anders: in hun thuisland proberen ze altijd een plekje van hun dag te reserveren om te genieten en contact te maken met anderen. En dat missen we in Nederland.