Hoeveel Syriërs hebben psychisch problemen?

, door Somer Al Abdallah en Anne Gooren

Vandaag werd een interessante studie gepubliceerd van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Voor het rapport getiteld 'Opnieuw beginnen' werden 3200 Syrische statushouders ondervraagd die tussen 1 januari 2014 en 1 juli 2016 een verblijfsstatus hebben gekregen. Het onderzoek is gedaan in samenwerking met de instituten WODC, het RIVM en het CBS. Een van de opvallende uitkomsten van het onderzoek is dat 41% van de Syrische statushouders psychisch ongezond is. Toch bezoekt maar 13% van hen een psycholoog of psychiater.

Zijn deze cijfers zorgwekkend?

We belden met het SCP om te vragen of zij deze cijfers zorgwekkend vinden en spraken met Emily Miltenburg. Zij vertelde: “Dit percentage gaat niet alleen over ziektes, maar over emotioneel welbevinden in het algemeen. Het gaat dus ook om mensen die zich somber voelen, maar hiervoor geen specialistische zorg nodig hebben. Toch ligt het percentage behoorlijk hoog: uit eenzelfde test onder de Nederlandse bevolking komt dat 11% psychisch ongezond is. Significant lager dan de 41% van de Syriërs. Omdat het percentage onder Syriërs zo hoog ligt, is er momenteel een vervolgonderzoek bezig.” Daarover vertelt Miltenburg: “In dat onderzoek vragen we: ‘Heb je hulp nodig?’ en kijken we waar het aan ligt als mensen die aangeven hulp nodig te hebben, geen hulp krijgen. Dat kan aan de zorgverlening liggen, maar bijvoorbeeld ook aan culturele verschillen.”

De invloed van de vlucht

Vier op de tien Syriërs zijn psychische ongezond: ze zijn bijvoorbeeld vaak somber en erg zenuwachtig en niet vaak kalm. Mensen die slechte ervaringen tijdens hun vlucht hebben, zoals financieel bedrog, beroving, mishandeling en kidnapping, hebben meer psychische problemen dan diegenen die dit niet meemaakten. Zowel bij vrouwen als bij mannen komt psychische ongezondheid meer voor naarmate ze meer slechte ervaringen hadden onderweg.

Nareizigers en niet-nareizigers

Psychische problemen komen niet minder vaak voor bij nareizigers dan bij diegenen die een gevaarlijke reis naar Nederland achter de rug hebben. De helft van de Syrische vrouwen als nareizigers zijn psychisch ongezond. De nareizigers reisden veilig naar Nederland, maar ze bleven voor langere tijd in Syrië, of in een ander land waar ze in gevaar, angst en onzekerheid leefden.

Verhuizen tussen azc’s

Ook opvallend was dat voor de Syrische mannen het aantal keren dat zij moesten verhuizen tussen verschillende azc’s, meer invloed had op hun psychische gezondheid dan de lengte van hun verblijf in azc’s. De vrouwen uit het onderzoek waren meestal niet vaker dan twee keer verhuisd, en bij hen was geen verband te zien tussen hun psychische gezondheid en het aantal verhuizingen.

Het leven in Nederland

Hoewel in Nederland geen oorlogsgeweld plaatsvindt, draagt het leven in Nederland wel op andere manieren bij aan de psychische ongezondheid. Drie voorbeelden daarvan:

  • Financiële problemen: van de onderzochte statushouders gaf 40% aan niet rond te komen van het geld dat zij te besteden hebben.
  • Discriminatie: 10% van de ondervraagden gaf aan wel eens gediscrimineerd te zijn door Nederlanders.
  • Taalbarrière of gebrek aan Nederlandse contacten: uit het onderzoek blijkt dat het beheersen van de Nederlandse taal en sociale contacten hebben met Nederlanders bijdraagt aan een psychische gezondheid.

Hoeveel Syrische statushouders maken contact met psychiater of psycholoog?

Syrische statushouders hebben weinig contact met een psycholoog of psychiater. 68% van hen heeft de afgelopen twaalf maanden contact gehad met een huisarts en 37% met een specialist. Maar slechts 8% van de Syriërs in Nederland heeft contact met een psycholoog of psychiater. Statushouders komen vaker in contact met de huisarts en de specialist dan Nederlanders, maar minder met psychiater. Vrouwen profiteren meer van de psychische zorg dan de mannen. Ook alleenstaande Syriërs hebben meer contact met de zorg dan Syriërs die niet alleenstaand zijn.

Uit eerder onderzoek bleek dat statushouders niet altijd hun weg naar goede zorg kunnen vinden. Dat komt door verschillende redenen zoals de individuele eigenschappen van de zorgbehoevende en kenmerken van het zorgaanbod.

Het hele rapport kan je hier teruglezen, er is ook een Arabische samenvatting van de studie te vinden: https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2019/Opnieuw_beginnen