De Nederlandse taal kent veel vreemde spreekwoorden en uitdrukkingen. Daarom legt Net in Nederlands er steeds een aantal uit. Deze keer is het thema: woorden.

Een hartig woordje met iemand spreken

Betekenis: een serieus gesprek met iemand voeren. Je zegt dit bijvoorbeeld omdat je iemand kritiek of straf wil geven.

Voorbeeld: Bo heeft haar huiswerk niet gemaakt. De meester is boos. Hij zegt dat hij een hartig woordje met haar wil spreken. Na school moet ze naar hem toe komen voor een gesprek. Dan zegt hij tegen haar dat ze straf krijgt.

Geen woorden maar daden

Betekenis: acties wegen zwaarder dan woorden. Wat je doet, is belangrijker dan wat je zegt.

Voorbeeld: Adil zegt tegen zijn moeder dat hij van haar houdt. Zijn moeder zegt: “Geen woorden, maar daden. Laat mij merken dat je van mij houdt door jouw gedrag.” Adil luistert naar haar. Hij maakt soep voor zijn moeder en belt haar iedere dag.

Het laatste woord willen hebben

 Betekenis: de laatste in het gesprek willen zijn die iets zegt. Het gesprek kan dus heel lang doorgaan als er twee mensen zijn die allebei het laatste woord willen hebben... Het kan ook betekenen dat iemand de baas wil zijn.

Voorbeeld: Nadia wil altijd het laatste woord hebben. In een discussie heeft ze altijd nog iets toe te voegen. Ze wil degene zijn die als laatste iets iets zegt.

Je aan je woord houden

 Betekenis: doen wat je hebt beloofd. Het betekent dat je doet wat je zei dat je zou doen.

Voorbeeld: Jerry zei dat hij naar het protest zou gaan. Hij heeft zich aan zijn woord gehouden: hij is naar het protest gegaan.

Daar is geen woord van gelogen 

 Betekenis: dat is de waarheid. Vaak zeg je dit om aan te geven dat je het helemaal met iemand eens bent.

Voorbeeld: Aisha klaagt tegen haar vriendin over de drukte. Ze zegt dat het zo druk is op straat, dat mensen zich niet aan de anderhalve meter-regels kunnen houden. Haar vriendin is het er helemaal mee eens. Ze zegt: “Daar is geen woord van gelogen.”

Woord voor woord 

 Betekenis: letterlijk. Het betekent dat je iets precies hetzelfde overneemt van iemand anders. Het kan ook betekenen dat je een tekst letterlijk opvat. 

Voorbeeld: Boudewijn schrijft woord voor woord op wat de juffrouw uitlegt. Hij is bang dat hij ander vergeet wat ze heeft gezegd.

De woorden uit de mond halen 

 Betekenis: als iemand de woorden uit jouw mond haalt, zegt die persoon precies wat jij wilde zeggen, vlak voordat jij het had kunnen zeggen.

Voorbeeld: Maarten en Bilal zijn uit eten. Ze vinden het eten heerlijk smaken. Maarten zegt: “Het eten smaakt heerlijk.” Bilal wilde dat ook al zeggen. Bilal zegt: “Je haalt me de woorden uit de mond.”

Ergens geen woorden aan vuilmaken 

Betekenis: niet praten over een onderwerp dat geen aandacht verdient. Het kan bijvoorbeeld gaan over een persoon, een regel of een merk waarover je een negatieve mening hebt.

Voorbeeld: Priscilla is het niet eens met de overtuigingen van een politicus. Als iemand aan haar vraagt wat haar mening over hem is, zegt ze: “Ik wil aan hem geen woorden vuil maken.” Ze gelooft dat het beter is om geen aandacht aan hem te schenken.

Je woorden inslikken

 Betekenis: je wilde iets zeggen, maar je besluit om dat toch niet te doen. 

Voorbeeld: Harry wil een flauw grapje maken tegen zijn broertje. Maar dan ziet hij dat zijn broertje aan het huilen is. Hij slikt zijn woorden in en zegt het flauwe grapje niet. In plaats daarvan troost hij zijn broertje.

Ergens geen woorden voor hebben

 Betekenis: sprakeloos zijn. Meestal zeg je dit over iets dat je verbaast. Het kan zowel negatief als positief zijn.


Voorbeeld (negatief): Het meisje werd uitgescholden op straat. Ik vond het zo erg, ik had er geen woorden voor.


Voorbeeld (positief): Het meisje werd toegezongen door haar geliefde. Ik vond het zo lief, ik had er geen woorden voor.

Op je woorden letten/passen

Betekenis: nadenken voordat je iets zegt en je woorden zorgvuldig kiezen. Dit doe je om te zorgen dat je geen verkeerde dingen zegt.

Voorbeeld: Als je mensen niet wil kwetsen, dan is het belangrijk om op je woorden te letten. Woorden kunnen mensen onbedoeld pijn doen.
 

Over je woorden struikelen

Betekenis: niet vloeiend spreken. Als je over je woorden struikelt, lukt het niet om datgene wat je wil zeggen, in één keer goed uit te spreken. Je kan over je woorden struikelen omdat je zenuwachtig bent, of omdat je de taal niet goed beheerst. Maar sommige zinnen zijn zo lastig om uit te spreken dat iedereen erover struikelt.

Voorbeeld: Het is haast onmogelijk om deze zin uit te spreken zonder over je woorden te struikelen: “De kat krabt de krullen van de trap.”

Te gek voor woorden

Betekenis: iets is zo bijzonder, dat je er sprakeloos van wordt. Je weet niet wat je erover moet zeggen. Het kan zowel positief als negatief zijn. 

Voorbeeld: Op deze basisschool krijgen kinderen van 7 jaar al huiswerk. Dat vind ik veel te jong. Dat is toch te gek voor woorden?

Het hoge woord is eruit

Betekenis: een belangrijke mededeling is gedaan. Vaak gaat het om iets dat lastig is om te vertellen.


Voorbeeld: Het hoge woord is eruit: Quincy heeft ontslag genomen bij de krant waar hij werkte. Hij vond dat spannend om te vertellen aan zijn vrienden, want hij was bang dat zij het niet zouden begrijpen.