Wanneer je als nieuwkomer op reis wilt buiten Nederland, zijn er veel regels waar je rekening mee moet houden. Hier vind je een overzicht van de verschillende regels en uitzonderingen.

De Nederlandse grens over

Het is niet mogelijk om Nederland te verlaten in de periode waarin je nog geen verblijfsvergunning of paspoort hebt. Wanneer je wacht op een uitspraak voor je asielaanvraag, ben je verplicht om beschikbaar te zijn voor onderzoek. Dit betekent dat je in Nederland moet blijven. In die tijd krijg je een w-document: een identiteitsbewijs dat alleen geldig is binnen Nederland. Het is geen reisdocument, dus je kunt niet reizen buiten Nederland in deze periode.

Wanneer er een uitspraak is gedaan en je een verblijfsvergunning heb gekregen, mag je buiten Nederland reizen. Over het algemeen mag je dan maximaal zes maanden per jaar in het buitenland zijn. Er zijn echter situaties waarbij mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning niet over de Nederlandse grens mogen. Dit staat dan op de pas aangegeven.

Alleen een verblijfsvergunning is niet genoeg

Als je een geldige verblijfsvergunning hebt, is er een aanvullend document nodig om de grens over te gaan. Een verblijfsvergunning is namelijk alleen binnen Nederland geldig als identificatiedocument. Om buiten Nederland te gaan heb je een reisdocument nodig, zoals een paspoort. Meestal is het mogelijk om een vreemdelingenpaspoort of vluchtelingenpaspoort aan te vragen. Dat kan in de gemeente waarin je woont. Een vluchtelingenpaspoort wordt enkel verstrekt aan mensen die zijn erkend als vluchteling.

Hoe lang het vreemdelingen- of vluchtelingenpaspoort geldig is, hangt af van je verblijfsvergunning. Wanneer je verblijfsvergunning verloopt, verloopt het paspoort ook. Wanneer de verblijfsvergunning is verlopen, ontvang je een wachtdocument tot er een nieuwe verblijfsvergunning is. Het niet mogelijk om met een wachtdocument te reizen buiten Nederland. Dat kan pas weer als je een nieuwe verblijfsvergunning en een nieuw vreemdelingenpaspoort of vluchtelingenpaspoort hebt ontvangen.

Reizen binnen de EU

Wanneer je een Nederlandse verblijfsvergunning hebt, is reizen binnen het Schengengebied gemakkelijk. Het Schengengebied bestaat uit een aantal landen die hebben afgesproken dat er een vrij verkeer van goederen en personen is. Dit betekent dat geen structurele grenscontroles zijn tussen deze landen. Reizen binnen het Schengengebied is gemakkelijk omdat je hiervoor naast een verblijfsvergunning en een vreemdelingen- of vluchtelingenpaspoort geen extra document nodig hebt. Controleer altijd voordat je op reis gaat of het land tot de Schengengroep hoort.  Deze landen zijn vaak lid van de Europese Unie (EU), maar niet alle landen in de EU zijn een Schengenland. Zo zijn Ierland en Kroatië wel lid van de EU, maar niet van het Schengenverdrag. Naar deze landen kun je daarom niet vrij reizen. Zwitserland hoort juist niet bij de EU, maar wel bij de Schengenlanden. Daarom kun je hier makkelijk heen reizen als je een Nederlandse verblijfsvergunning hebt.

Reizen mag, verhuizen niet

Wanneer je reist binnen de EU is het belangrijk dat jouw hoofdverblijf niet wordt verplaatst. Het hoofdverblijf is de plek waar jouw belangrijke alledaagse activiteiten plaatsvinden. Dit is een manier die de IND gebruikt om te bepalen of je op vakantie bent, of in het buitenland bent gaan wonen. Zij contoleren dit door bijvoorbeeld te kijken of je bent uitgeschreven uit het Basisregister Personen (BRP), je woning is leeggehaald, of dat je ontslag hebt genomen bij je werkgever. Dat zou kunnen betekenen dat je hoofdverblijf naar het buitenland is verplaatst. Als jouw hoofdverblijf is verplaatst, kan je verblijfsvergunning worden ingetrokken of niet worden verlengd.

Toch zijn op deze regels ook een paar uitzonderingen. Zo kunnen studenten, onderzoekers, kennismigranten en buitenlandse investeerders soms wel voor langere tijd in het buitenland verblijven. Hiervoor moet van tevoren een speciaal visum aangevraagd worden. Ook als er tijdens je reis iets gebeurt waardoor je niet op tijd naar huis kan en je hierdoor de maximale tijd die je in het buitenland mag verblijven overschrijdt, zijn er vaak ook uitzonderingen mogelijk. Neem dan altijd contact op met de Nederlandse ambassade om te kijken wat de mogelijkheden zijn.

Reizen buiten Europa

Om buiten Europa te kunnen reizen is het vluchtelingenpaspoort het belangrijkste document. Je Nederlandse verblijfsvergunning geldt namelijk niet als identificatiedocument buiten de EU. Het vluchtelingenpaspoort lijkt van de binnenkant veel op een Nederlands paspoort, maar toch is er een groot verschil. Een vluchtelingenpaspoort geeft je namelijk niet de Nederlandse nationaliteit, en de vrijheid van reizen die daarbij hoort. Aan de binnenkant staat welke nationaliteit je bezit. Deze nationaliteit is meestal leidend om te bepalen of er een visum nodig is om naar een bepaald land te reizen. Het is van belang om te weten dat je met een vluchtelingenpaspoort nooit naar jouw land van herkomst kunt reizen.

Verder kan elk land zelf regels opstellen over het inreizen met een vluchtelingenpaspoort. Niet in elke situatie is de nationaliteit in het paspoort leidend. Zo zou iemand met de Syrische nationaliteit normaal gesproken een visum nodig hebben om naar de Caribische eilanden te reizen. Met een vluchtelingenpaspoort dat is uitgegeven door Nederland hoeft dit echter niet. Ook zou je met een Syrische of Afghaanse nationaliteit enkel een eVisa nodig hebben om Turkije binnenkomen, maar moet je als je in het bezit bent van een vluchtelingenpaspoort naar het consulaat om een visum aan te vragen.

Helaas zijn de regels vaak erg verwarrend. Het beste is om de ambassade te bellen van het land waar je heen wilt, om zeker te weten of je een visum nodig hebt om te reizen naar dat land.

Nederlands paspoort

Het reisdocument voor vluchtelingen vervalt op het moment dat je een Nederlands paspoort ontvangt. Dit betekent dat vanaf dat moment de Nederlandse nationaliteit bepaalt waar je heen kan reizen, voor hoelang en of je daarvoor een visum nodig hebt. Let op: ook als je een Nederlands paspoort hebt moet je voor sommige landen een visum aanvragen. Voor sommige landen had je misschien met je vorige nationaliteit geen visum nodig, en met je Nederlandse nationaliteit wel. Mensen met de Syrische nationaliteit hebben bijvoorbeeld geen visum nodig om Sudan in te reizen, maar mensen met de Nederlandse nationaliteit wel. Reis je buiten de EU? Controleer dan altijd ruim voor vertrek of je een visum nodig hebt.

Verder kan elk land zelf regels opstellen over het inreizen met een vluchtelingenpaspoort. Niet in elke situatie is de nationaliteit in het paspoort leidend. Zo zou iemand met de Syrische nationaliteit normaal gesproken een visum nodig hebben om naar de Caribische eilanden te reizen. Met een vluchtelingenpaspoort dat is uitgegeven door Nederland hoeft dit echter niet. Ook zou je met een Syrische of Afghaanse nationaliteit enkel een eVisa nodig hebben om Turkije binnenkomen, maar moet je als je in het bezit bent van een vluchtelingenpaspoort naar het consulaat om een visum aan te vragen.

Helaas zijn de regels vaak erg verwarrend. Het beste is om de ambassade te bellen van het land waar je heen wilt, om zeker te weten of je een visum nodig hebt om te reizen naar dat land.

Reizen naar de Verenigde Staten

Er zijn ook een paar landen waar je zelfs met je Nederlandse nationaliteit misschien niet in mag reizen. Eén zo’n land is de Verenigde Staten. Om dit land in te reizen, moeten mensen met de Nederlandse nationaliteit een ESTA aanvragen. ESTA staat voor “Electronic System for Travel Authorization” (elektronisch systeem voor reistoestemming) en is een online aanvraagsysteem. Als je na 1 maart 2011 in Irak, Noord Korea, Syrië, Iran, Soedan, Libië, Somalië of Jemen bent geweest, is het op dit moment niet mogelijk een ESTA aan te vragen voor de Verenigde Staten. Ook als je sinds 2011 niet meer in een van deze landen bent geweest, maar wel ooit een paspoort heb gehad dat door één van deze landen is uitgegeven, is het nu niet mogelijk een ESTA aan te vragen. Dat geldt dus ook als je op dit moment wel een Nederlands paspoort hebt. Als je toch heel graag naar Amerika wilt, kun je via het consulaat proberen een visum aan te vragen.

Dit artikel is met veel zorg en precisie samengesteld, maar  regels kunnen veranderen. Controleer daarom altijd bij de gemeente of ambassade welke regels bij jou situatie van toepassing zijn.