Er worden veel complottheorieën gedeeld onder vluchtelingen, met name vluchtelingen uit het Midden-Oosten. Daar zitten de landen vol met complotdenkers. De westerse wereld wordt er veelvuldig van beschuldigd achter de wereldwijde crisis te zitten, ook door academici. De gevolgen van een uitbraak van het coronavirus kan bij vluchtelingen ernstiger zijn dan bij andere mensen. Zij zitten in een situatie die al onzeker is, en door de huidige situatie alleen maar nog onzekerder is geworden. Als de onzekerheid in de samenleving groter wordt, dan wordt het gevoel van vertrouwen minder.

Complottheorieën zijn van alle tijden. Volgens onderzoekers komen ze tot stand als mensen het nodig hebben om gebeurtenissen om hen heen te begrijpen. Vooral wanneer ze zich angstig voelen en de controle over hun leven verliezen. Het is een manier om de werkelijkheid te begrijpen in een wereld waarin er geen stabiele realiteit is. 

De onzekerheid heeft consequenties voor de manier waarop we informatie zoeken en verwerken, aldus Agneta Fischer, hoogleraar Affectieve Processen en Emoties aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens haar is er een verband tussen angst en de neiging om in complottheorieën te geloven: “Complottheorieën nemen voor sommige mensen onzekerheid weg.”

 

Waar komt het virus vandaan?

Er zijn mensen die ervan overtuigd zijn dat het coronavirus niet per ongeluk is ontstaan. Ze geloven niet dat het een natuurlijk virus is. Zo zijn er de Chinese geruchten waarin het virus in verband wordt gebracht met de Amerikaanse soldaten die aan de World Military Games 2019  deelnamen in Wuhan. Volgens het Chinese verhaal is het virus opzettelijk op de vismarkt overgedragen. 

Daarentegen dringt Washington er op aan om corona het ‘Chinese virus’ te noemen. Wat hen betreft is het door China gemaakt in een lab. Het zou onderdeel zijn van inspanningen om biologische wapens te ontwikkelen.

Er wordt veel geschreven over complottheorieën rond het coronavirus. Met name op sociale media zijn er veel berichten over de link tussen het 5G-netwerk en corona. Ondanks dat experts hebben aangegeven dat 5G geen effect kan hebben op het immuunsysteem. Veel onderzoekers benadrukken dat het fundamenteel is om nepnieuws van echt nieuws te onderscheiden. 


 

Wie gelooft complottheorieën?

Laagopgeleiden, politieke en religieuze extremisten geloven vaker in complottheorieën, aldus de filosoof Karl Popper. Volgens complotdenkers kunnen complottheorieën alle gebeurtenissen in de samenleving verklaren.

Een complottheorie krijgt in landen met dictatoriale regimes makkelijker voet aan de grond door het gebrek aan transparantie. Burger hebben geen vertrouwen in de verklaring van de regering, waardoor het aantal complottheorie-aanhangers een stuk groter is. In Iran verkondigde de staatssecretaris van Volksgezondheid dat er Iran geen coronabesmettingen waren, terwijl hij zelf besmet bleek te zijn met corona. Zoiets vergroot de kloof tussen een regime en de gemeenschap. 

Door de onzekere situatie waar veel vluchtelingen in verkeren, zijn zij vaak vatbaar voor complottheorieën. Doordat zij vaak uit landen komen waar het niet duidelijk is wie de waarheid vertelt, weten zij ook niet wie zij moeten geloven. En dan ontstaat er een grijs gebied waar het soms niet duidelijk is waar echt nieuws eindigt en waar nepnieuws begint.