Er is een groot tekort aan water in het Midden-Oosten. Wat zijn de gevolgen daarvan? Is de watercrisis een uitdaging voor de landen in het Midden-Oosten? Is het tekort een reden voor conflicten in de regio? En wat zijn de gevolgen daarvan voor Europa?

Volgens een rapport getiteld “Rivers of Dust: Water and the Middle East” zal de kloof tussen Syrië, Irak enerzijds en Turkije, Iran anderzijds worden versterkt door conflicten over de rivieren Tigris en Eufraat. De betrekkingen tussen Egypte, Soedan en Ethiopië zijn gespannen vanwege een dam in de Nijl. Jordanië en de Palestijnen beschuldigen Israël van het plunderen van rivierwater.

Dammen zorgen voor schaarste

In Syrië en Irak is het probleem de dammen-obsessie van Turkije en Iran. Ze bouwden de afgelopen decennia heel veel dammen in het Midden-Oosten om “aan hun waterbehoefte te kunnen voldoen”. Andere landen in de regio, vooral Irak en Syrië, betaalden daarvoor een hoge prijs. Sinds 1975 is door de Turkse dammen de waterstroom naar Syrië met 40 procent en naar Irak met 80 procent verminderd. Iran heeft ook dammen gebouwd waardoor de waterstroom naar de Tigris en de Eufraat wordt belemmerd.

Ahwaz, in het zuidwesten van Iran, is tevens opgedroogd door stuwdammen in het land. Grote delen van de moeraslanden zijn veranderd in een woestijn. Iran is namelijk het water uit de rivier Karun via tunnels naar de centrale stad (Esfahan) aan het voeren. Als gevolg hiervan verwacht Nasser Karami, professor klimatologie aan de NTNU die opgroeide in Ahwaz, dat het de komende tijd moeilijk zal worden. Hij maatk zich zorgen over het conflict tussen Ahwaz en de centrale overheid in Iran. 

Met betrekking tot waterverbruik waarschuwde Issa Kalantari, hoofd van de Iraanse milieudienst, in december 2017: “Als het waterverbruik voor de landbouw op dit niveau blijft, zullen 50 miljoen mensen de komende 25 jaar, de oostelijke en zuidelijke Iraanse gebieden volledig verlaten.”

Veel van de politieke en sociale problemen die de komende twintig jaar in het Midden-Oosten zullen optreden, zijn niet alleen te wijten aan oorlogen of terrorisme, maar ook aan het gebrek aan veilig drinkwater of water voor de landbouw. De waterschaarste zal een realistische reden zijn voor het uitbreken van oorlogen tussen buurlanden en de instabiliteit in het Midden-Oosten vergroten.

De waterschaarste zal een cruciale rol spelen bij het uitbreken van conflicten op verschillende niveaus: bilateraal, regionaal en internationaal. “Als er geen oplossing voor het probleem wordt gevonden, neem de kans op conflicten toe. Met name tussen Egypte en Soedan, Iran en Irak, Syrië en Israël, Syrië en Turkije of Turkije en Irak, Jordanië en de Palestijnse Nationale Autoriteit of Jordanië en Israël”. Aldus Dr. Bashir Al-Nashee, een Iraakse onderzoeker op het gebied van energie en veranderingen in het Midden-Oosten.

De internationale gemeenschap

Het Midden-Oosten is een broeinest geworden van bijna onoplosbare gewelddadige conflicten en oorlogen. Het tekort aan water zal deze onrust versterken. Gezien het feit dat conflicten en onrust in het Midden-Oosten doorgaans tot grootschalige vluchtelingenstromen leiden, zou het watertekort een nieuwe vluchtelingenstroom kunnen veroorzaken. Er zullen miljoenen mensen vluchten.

Volgens de Verenigde Naties hebben in 2030 vier op de tien mensen in de wereld geen toegang tot water. Aangezien de crisis wereldwijd is, ligt een van de oplossingen bij de enige internationale organisatie ter wereld, de Verenigde Naties. Door een internationale overeenkomst aan te nemen die het bepalen van de controle over watervoorraden, het bouwen van dammen en internationale conflicten over water omvat. Aldus het rapport “Rivers of Dust: Water and the Middle East”.

Waterschaarste in het Midden-Oosten zal dus zeker gaan zorgen voor problemen in de toekomst. Water is een basisbehoefte. Schoon drinkwater is noodzakelijk en zonder water zal er in de landbouw ook grote tekorten komen. In Egypte, Soedan en Ethiopië loopt de spanning hoog op. Wat zal er gebeuren als de Nijl het stuwmeer in Ethiopië vult? Escaleert het conflict? Wie heeft er recht op dat water? En wat als het water op is? Waar moeten de mensen dan heen? Een ding is zeker, de conflicten over het water zullen de komende decennia een steeds grotere rol gaan spelen in het Midden-Oosten.