De Afdeling advisering van de Raad van State heeft advies uitgebracht over de wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 die de geldigheidsduur aanpast van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd. Het wetsvoorstel is op 23 december 2020 bij de Tweede Kamer ingediend. Daarmee is ook het advies van de Afdeling advisering openbaar geworden.

Inhoud wetsvoorstel

Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat de asielvergunning voor bepaalde tijd voortaan in eerste instantie voor drie jaar wordt verleend en niet meer voor vijf jaar. Nederland gaat volgens de toelichting met het invoeren van deze maatregel meer in de pas lopen met andere landen in Europa, waar een verblijfsvergunning asiel voor vreemdelingen met een zogenoemde subsidiaire beschermingsstatus al een kortere duur kent dan vijf jaar. Met het wetsvoorstel moet daarnaast worden voorkomen dat Nederland in vergelijking met andere lidstaten aantrekkelijker wordt voor asielzoekers.

Advies

In de pas lopen

Nederland kent een zogeheten ‘éénstatusstelsel’. Dit houdt in dat een vreemdeling met de vluchtelingenstatus dezelfde verblijfsvergunning krijgt als een vreemdeling met een ‘subsidiaire beschermingsstatus’. Zij hebben in Nederland allebei dezelfde rechten. Andere Europese landen maken onderscheid tussen vreemdelingen met een vluchtelingenstatus en vreemdelingen met een subsidiaire beschermingsstatus. Aan personen met de vluchtelingenstatus wordt in twee derde van de EU-lidstaten een verblijfsvergunning verstrekt met een geldigheidsduur van vijf jaar of langer. Op dit punt gaat Nederland dus met dit wetsvoorstel minder in de pas lopen met de andere EU-landen. Daarbij is een vergelijking met andere Europese landen moeilijk te maken, omdat zij geen éénstatusstelsel kennen. Zonder wijziging van het Nederlandse éénstatusstelsel, gaat het argument dat Nederland met het wetsvoorstel in de pas gaat lopen met andere Europese landen niet op.

Nederland aantrekkelijker dan andere landen?

Een ander doel van het wetsvoorstel is te voorkomen dat Nederland in vergelijking met andere landen aantrekkelijker wordt om asiel te vragen. De duur van de asielvergunning werd in 2003 nog verhoogd van drie naar vijf jaar. Gelet hierop rijst de vraag waaruit blijkt dat Nederland sinds 2004 aantrekkelijker is voor asielzoekers dan andere Europese landen. Deze onderbouwing ontbreekt.

Toegevoegde waarde en extra werkzaamheden en kosten

Daarnaast is onduidelijk wat het voorstel toevoegt aan de al bestaande mogelijkheden om verblijf van asielzoekers te beëindigen. De huidige asielvergunning van vijf jaar kan namelijk op ieder moment worden ingetrokken. Bovendien kleven er nadelen en kosten aan het wetsvoorstel. Het zal immers leiden tot meer toetsmomenten bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst, en daarmee tot hogere kosten en meer werklast. Bovendien zal een herbeoordeling na drie jaar ook (financiële) gevolgen hebben voor de rechtsbijstand en rechtspraak. Daarom is het advies om het wetsvoorstel niet bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen.

Raad van Sta­te

De Raad van State is onafhankelijke adviseur van de regering over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land. Koning Willem-Alexander is Voorzitter van de Raad van State. De dagelijkse leiding berust bij de vice-president Thom de Graaf.